Page 87 - Demo

85AKTOR%u00cbTAktor%u00ebt ishin gjysm%u00ebprofesionist%u00eb. N%u00eb pjes%u00ebt tragjike, deri n%u00eb vitin 449 p.e.r., dramaturg%u00ebt luanin edhe vet%u00eb, por me kund%u00ebrshtimin e aktor%u00ebve, ata nuk luajt%u00ebn m%u00eb. U vendos nj%u00eb rregull q%u00eb n%u00eb nj%u00eb pjes%u00eb teatrore duhet t%u00eb luanin vet%u00ebm tre aktor%u00eb. Ky p%u00ebrcaktim mb%u00ebshtetet nga shum%u00eb d%u00ebshmi, edhe pse ndonj%u00ebher%u00eb vihet n%u00eb diskutim. Tragjedia luhej p%u00ebr pjes%u00ebn e zgjedhur t%u00eb shoq%u00ebris%u00eb, prandaj dhe kishte rregulla m%u00eb t%u00eb rrepta, nd%u00ebrsa komedia luhej p%u00ebr popullin e thjesht%u00eb, prandaj kishte m%u00eb pak kufizime. N%u00eb fillim zgjedhja e aktor%u00ebve b%u00ebhej vet%u00ebm nga dramaturg%u00ebt, por m%u00eb von%u00eb merrte pjes%u00eb edhe aktori kryesor. Loja mb%u00ebshtetej m%u00eb shum%u00eb te fjala, e cila ishte deklamative. Aktor%u00ebt duhej t%u00eb interpretonin me tonin, gjendjen dhe karakterin e duhur, duhej t%u00eb flisnin bukur, t%u00eb recitonin dhe t%u00eb k%u00ebndonin. Pra, loja e aktor%u00ebve ishte e stilizuar, ajo kryhej sipas disa rregullave konvencionale dhe jo sipas m%u00ebnyr%u00ebs realiste t%u00eb aktrimit sot.MASKATShprehja e fytyr%u00ebs nuk kishte r%u00ebnd%u00ebsi, sepse p%u00ebrdoreshin maskat, n%u00ebp%u00ebrmjet t%u00eb cilave, n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb simbolike, jepej karakteri i personazhit. T%u00eb gjith%u00eb aktor%u00ebt tragjik%u00eb vinin maska, prej t%u00eb cilave sot nuk ka mbijetuar asnj%u00eb. N%u00eb disa piktura vihen re edhe kostume kafsh%u00ebsh dhe zogjsh. Gjestet dhe l%u00ebvizjet ishin t%u00eb kursyera, por t%u00eb hiperbolizuara. Aktor%u00ebt, t%u00eb cil%u00ebt ishin t%u00eb gjith%u00eb burra, zakonisht luanin m%u00eb shum%u00eb se nj%u00eb rol. Prirja e tragjedis%u00eb ishte idealizimi, kurse e komedis%u00eb, p%u00ebrqeshja.KORIN%u00eb dram%u00ebn greke merrte pjes%u00eb edhe kori, i cili k%u00ebndonte i shoq%u00ebruar nga nj%u00eb veg%u00ebl muzikore dhe nga vallet, gj%u00eb q%u00eb d%u00ebshmon p%u00ebr zhvillimin e dram%u00ebs nga lirika solemne korale. Kori i tragjedis%u00eb, ku merrnin pjes%u00eb 12 deri n%u00eb 50 vet%u00eb ishte shum%u00eb i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm. Gjat%u00eb koh%u00ebs q%u00eb luante ai, aktor%u00ebt nd%u00ebrronin kostumet. Kori hynte n%u00eb sken%u00eb me nj%u00eb marsh madh%u00ebshtor, ndonj%u00ebher%u00eb duke k%u00ebnduar n%u00eb grupe t%u00eb vogla. Pjes%u00ebt e tij k%u00ebndoheshin ose k%u00ebrceheshin nga t%u00eb gjith%u00eb nj%u00ebherazi; ndonj%u00ebher%u00eb t%u00eb ndar%u00eb n%u00eb dy grupe, shk%u00ebmbenin dialog me personazhet kryesore dhe shum%u00eb rrall%u00eb flisnin ose k%u00ebndonin vet%u00ebm, me p%u00ebrjashtim t%u00eb drejtuesit, korifeut. Funksioni i korit ishte ai i nj%u00eb k%u00ebshilluesi q%u00eb b%u00ebnte pyetje dhe merrte pjes%u00eb n%u00eb veprim. Ai vendoste kuadrin etiko-moral dhe standardet mbi t%u00eb cilat duhej t%u00eb gjykohej veprimi, ishte p%u00ebrfaq%u00ebsuesi ideal i publikut dhe reagonte kur donte dramaturgu. Kori luante rol edhe n%u00eb krijimin e atmosfer%u00ebs, si dhe p%u00ebr t%u00eb rritur efektin dramatik, l%u00ebvizjen, an%u00ebn spektakolare, k%u00ebng%u00ebn, vallen etj. Gjithashtu, ai mbante ritmin, tempin dhe pauz%u00ebn, duke krijuar n%u00eb k%u00ebt%u00eb m%u00ebnyr%u00eb dinamik%u00ebn e duhur t%u00eb shfaqjes. Zakonisht, p%u00ebrb%u00ebhej nga amator%u00eb, q%u00eb b%u00ebnin nj%u00ebmb%u00ebdhjet%u00eb muaj prova. Kori ishte pjesa m%u00eb e kushtueshme e shfaqjes. Maska t%u00eb teatrit grek. P%u00ebrpos t%u00eb tjerash, ato sh%u00ebrbenin edhe p%u00ebr t%u00eb rritur d%u00ebgjueshm%u00ebrin%u00eb e aktor%u00ebve kur flisnin. Fal%u00eb nd%u00ebrrimt t%u00eb tyre, aktor%u00ebt mund t%u00eb luanin m%u00eb shum%u00eb se nj%u00eb rol.INSTITUCIONI I TEATRIT 2 N%u00cb GREQIN%u00cb E LASHT%u00cb N%u00eb Greqin%u00eb e lasht%u00eb teatrit i kushtohej v%u00ebmendje e madhe. P%u00ebr t%u00eb kujdesej nj%u00eb qytetar i pasur, i cili ngarkohej nga Arkondi q%u00eb t%u00eb mbulonte shpenzimet e shfaqjeve si pjes%u00eb e detyrave t%u00eb tij qytetare. Shteti ishte p%u00ebrgjegj%u00ebs p%u00ebr nd%u00ebrtesat e teatrit, p%u00ebr %u00e7mimet q%u00eb jepeshin, pagesat e aktor%u00ebve dhe t%u00eb dramaturg%u00ebve, t%u00eb cil%u00ebt, nga ana e tyre, luanin dhe rolin e regjisor%u00ebve. Eskili, p%u00ebrve%u00e7se shkruante pjes%u00eb teatrore, luante edhe si aktor, drejtonte korin, krijonte muzik%u00ebn, koreografin%u00eb etj.